Biết "Tại sao" của bạn, Suy nghĩ khác biệt

Làm thế nào hiểu rõ cốt lõi của một vấn đề khó?

Con đường khám phá bản thân có lúc dài như cả một đời người. Chúng ta trưởng thành, học hỏi và thay đổi mỗi ngày. Nhiều lúc chỉ đôi ba năm trôi qua mà những quan niệm cũ đã chẳng còn phù hợp với chúng ta nữa. Chẳng có gì khó hiểu khi mỗi chúng ta đều có lúc nào đó cảm thấy không hiểu chính mình, hay đã từng hành động như thể là một người khác chứ không còn là bản thân mình nữa. Vì thế, thỉnh thoảng xem xét lại những giá trị cuộc sống là việc nên làm.

Đôi khi trong quá trình xem xét ấy, có những câu hỏi đột ngột hiện ra. Những câu hỏi đó có thể đã đeo đuổi bạn một thời gian nhưng bạn vẫn chưa có câu trả lời.

Thường đó là những câu hỏi khó mà câu trả lời sẽ không dễ dàng nổi lên bề mặt. Những câu hỏi ấy có thể liên quan đến suy tư triết học, niềm tin tôn giáo, hoặc những cảm xúc khó nắm bắt. Liên quan đến những câu hỏi như vậy, sẽ có 2 dạng: một là bạn chưa có câu trả lời, hai là câu trả lời của bạn còn nằm trên bề mặt mà chưa chạm đến cốt lõi vấn đề. Dù gì đi nữa, nếu cốt lõi vấn đề chưa được khám phá thì sẽ không có biện pháp thỏa đáng để giải quyết vấn đề tận gốc. Vậy làm thế nào để bạn hiểu rõ cốt lõi của một vấn đề khó?

Hãy trả lời 5 lần câu hỏi “Tại sao”.

Đây là câu số 174 trong quyển “Viết Trải Nghiệm”. Kĩ thuật này được phát triển bởi Sakichi Toyoda, nhà sáng lập hãng Toyota, từ những năm 1930. Kĩ thuật này trở nên nổi tiếng từ những năm 1970 và được sử dụng rất nhiều trong nội bộ hãng Toyota để giải quyết vấn đề. Trải qua nhiều năm chứng minh được hiệu quả, kĩ thuật này đã được biết đến trên toàn thế giới.

Kì thực, đây là một kĩ thuật hết sức đơn giản về mặt thực tiễn, đó là hãy trả lời 5 lần câu hỏi “Tại sao”. Giả dụ như bạn đang có một câu hỏi tại sao, hãy trả lời cho câu hỏi ấy, sau đó đặt câu hỏi tại sao cho chính câu trả lời vừa có, rồi lặp lại thêm 3 lần.

Một ví dụ thực tiễn như sau:

Câu hỏi 1: “Vì sao khách hàng không chịu trả tiền cho file thiết kế theo yêu cầu mà chúng ta vừa gửi?”

Trả lời 1: “Vì chúng ta gửi quá chậm so với hạn chót.”

Câu hỏi 2: “Vì sao chúng ta gửi quá chậm so với hạn chót?”

Trả lời 2: “Vì thiết kế này tốn nhiều thời gian hơn chúng ta nghĩ.”

Câu hỏi 3: “Vì sao thiết kế này tốn nhiều thời gian hơn chúng ta nghĩ?”

Trả lời 3: “Vì chúng ta thiếu người để phân bổ cho dự án.”

Câu hỏi 4: “Vì sao chúng ta thiếu người để phân bổ cho dự án?”

Trả lời 4: “Vì có 1 người phải rời dự án để chạy một dự án cũ, và 1 người làm dự án mới khác, nên cuối cùng chỉ còn 2 người thực hiện dự án này.”

Câu hỏi 5: “Có phải phòng thiết kế đang thiếu người hay không, và thiếu bao nhiêu người?”

Trả lời 5: “Chúng ta phải tuyển thêm ít nhất 1 nhân sự nữa.”

Nhìn vào ví dụ vừa nêu, giả sử cấp trên có “câu hỏi 1” cho bạn, mà chỉ có “câu trả lời 1” được đưa ra, vậy thì có thể vấn đề cốt lõi là việc thiếu nhân sự trầm trọng đã không được xem xét đúng đắn, khiến việc trễ hạn có thể lập lại với khách hàng sau.

Phương pháp này có thể áp dụng trong đa dạng các vấn đề, nhất là các vấn đề định tính. Một quy ước ngầm để trả lời các câu hỏi là hãy cố gắng khiến câu trả lời trở nên rõ ràng. Nên có nhân vật, sự kiện, không thời gian trong câu trả lời, để khiến câu hỏi tiếp theo dễ tiếp cận và không khiến vấn đề trở nên mờ mịt hơn.

Chúc các bạn thành công với phương pháp này nhé.

Ngày lành.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.